Każdy z nas inaczej postrzega rzeczywistość. Ta sama sytuacja może być zupełnie w inny sposób odebrana przez różne osoby. Na przykład, znajomy odwoła z nami spotkanie. Jakie mogą być reakcje?

  • ktoś będąc w tej sytuacji może zaakceptować ten fakt, a następnie inaczej zaplanować sobie dzień
  • inna osoba stwierdzi, że znajomy na pewno robi jej na złość i bardzo mu zależało aby zepsuć jej dzień
  • jeszcze inna osoba może stwierdzić, że coś musiało się stać i pewnie obraził się na nią

Jak widzimy, odbiór tego samego wydarzenia przez inne osoby, może diametralnie różnić się od naszego. Dzisiaj przedstawię Wam kilka błędów w postrzeganiu rzeczywistości. Jest ich dosyć sporo, także wpis będzie w 2 częściach.

1. Nadmierne uogólnianie

Błąd ten pojawia się wtedy, jeśli na podstawie pojedynczych sytuacji wyciągamy ogólne wnioski. Na przykład, ktoś nie zdał za pierwszym razem egzaminu na prawo jazdy i mówi sobie „nigdy nie uda mi się zdać”. Albo, jeśli chłopak zaprasza dziewczynę na kawę i ona odmawia, wtedy może pojawić się w głowie myśl „żadna dziewczyna się ze mną nie umówi”. Prawda jest taka, że nie należy na podstawie pojedynczych sytuacji wyciągać pochopnych wniosków. Świat jest bardziej skomplikowany niż nam się wydaje, ciężko coś ocenić zero-jedynkowo.

2. Personalizacja

Błąd ten występuje wtedy, gdy przypisujemy sobie odpowiedzialność za negatywne zdarzenia, które nas spotkały. Na przykład kolega nie odpisał na wiadomość, więc możemy pomyśleć „nie odpisuje, bo pewnie napisałam coś głupiego”. Albo ktoś spaceruje w galerii handlowej i nagle widzi śmiejącą się grupkę młodych ludzi, może w tej sytuacji pomyśleć „pewnie ze mnie się śmieją, może źle się ubrałam?”. Takie postrzeganie rzeczywistości może w znacznym stopniu utrudnić nam życie. Będziemy cały czas upatrywać winy w sobie, co niekoniecznie musi być prawdą.

błędne schematy myślenia

3. Uzasadnienie emocjonalne

Błąd ten pojawia się gdy na podstawie swoich uczuć wyciągamy wnioski. Na przykład odczuwając strach, z góry zakładamy, że grozi nam niebezpieczeństwo. Albo „czuje się beznadziejnie więc naprawdę muszę być głupi”.

4. Etykietowanie

Błąd ten występuje, gdy przypisujemy negatywne etykietki sobie bądź innym. Definiujemy w ten sposób otaczającą nas rzeczywistość. Na przykład, w szkole osoba otrzymująca dobre stopnie ze sprawdzianów może mieć etykietkę kujona. Albo inny przykład, dwie osoby ze sobą rozmawiają, nagle zapada cisza. Jedna z nich zaczyna przypisywać sobie nadmierną odpowiedzialność za zaistniałą sytuację i myśli „ale jestem nudna i beznadziejna”. Etykietowanie niesie za sobą sporo negatywnych konsekwencji. Patrzymy na siebie oraz innych w zniekształcony sposób, co nie sprzyja budowaniu relacji.

5. Nadużywanie „muszę”, „powinienem”

Kiedy nadużywamy powyższych słów, zaczynamy odczuwać presję, wszystko musi być po naszej myśli, bo inaczej będzie źle. Używając ich w odniesieniu do siebie, możemy zmniejszyć poziom naszej motywacji albo zacząć panikować. Np. mówimy sobie „muszę zdać ten egzamin”, a po chwili pojawia się myśl „ a co jeśli mi nie zdam ?”.

Jeśli używamy ich w odniesieniu do innych ludzi, możemy odczuwać frustracje, że nie postępują zgodnie z naszymi oczekiwaniami np. „powinna do mnie oddzwonić!”.

Dużo lepiej zastąpić je stwierdzeniem „chciałbym”, na przykład:

– chciałbym zdać ten egzamin

– chciałbym aby do mnie oddzwoniła

To tylko 5 zniekształceń poznawczych. W kolejnym wpisie przedstawię Wam resztę. Zauważyliście może w swoim życiu, któreś z tych schematów?

Trzymajcie się!